ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക്: ലോകത്തിന്റെ ‘പെട്രോൾ പമ്പ്’; ആണവ ചർച്ചകൾക്കിടയിലും ഇറാൻ സൈനികാഭ്യാസം, ലോകം ഭയക്കുന്നതെന്തിന്?

ജനീവയിൽ അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ആണവ ചർച്ചകളുടെ രണ്ടാം ഘട്ടം ചൊവ്വാഴ്ച (ഫെബ്രുവരി 17) പൂർത്തിയായിരിക്കുകയാണ്. എന്നാൽ ചർച്ചാമുറികൾക്ക് പുറത്ത്, കടലിൽ കാര്യങ്ങൾ അത്ര ശാന്തമല്ല. ചർച്ചകൾ നടക്കുന്ന അതേസമയത്ത് തന്നെ തന്ത്രപ്രധാനമായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ (Strait of Hormuz) ഇറാൻ സൈനികാഭ്യാസങ്ങൾ നടത്തുന്നത് ലോകരാജ്യങ്ങളെ ആശങ്കയിലാഴ്ത്തിയിട്ടുണ്ട്. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് ഇത്രയധികം പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നത്? അത് അടച്ചുപൂട്ടിയാൽ ലോകത്തിന് എന്ത് സംഭവിക്കും? വിശദമായി പരിശോധിക്കാം.

ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക്: ലോകത്തിന്റെ ‘പെട്രോൾ പമ്പ്’; ആണവ ചർച്ചകൾക്കിടയിലും ഇറാൻ സൈനികാഭ്യാസം, ലോകം ഭയക്കുന്നതെന്തിന്?

എന്താണ് ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക്?

പേർഷ്യൻ ഗൾഫിനെയും ഒമാൻ ഉൾക്കടലിനെയും (തുടർന്ന് തുറന്ന സമുദ്രത്തെയും) തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏക കടൽപ്പാതയാണ് ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക്.

സ്ഥാനം: ഇതിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് ഇറാനും, തെക്കുഭാഗത്ത് യുഎഇയും ഒമാന്റെ അധീനതയിലുള്ള മുസന്ദം ഉപദ്വീപുമാണുള്ളത്.

വലുപ്പം: ഏകദേശം 167 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഈ പാതയ്ക്ക്, ഏറ്റവും വീതി കൂടിയ ഭാഗത്ത് 96 കിലോമീറ്ററും, ഏറ്റവും വീതി കുറഞ്ഞ ഭാഗത്ത് വെറും 39 കിലോമീറ്ററും (21 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ) മാത്രമാണ് വീതിയുള്ളത്.

നൂറ്റാണ്ടുകളായി, മധ്യേഷ്യയിൽ നിന്നുള്ള ചരക്കുകൾ (ബാംബർ ചക്രവർത്തിയുടെ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകളിൽ പറയുന്ന ബദാം ഉൾപ്പെടെ) വിപണിയിലെത്തിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ചരിത്രപരമായ വ്യാപാരപാതയാണിത്.

എന്തുകൊണ്ട് ‘ചോക്ക് പോയിന്റ്’ (Choke Point)?

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും തന്ത്രപ്രധാനമായ ‘ചോക്ക് പോയിന്റ്’ (ഗതാഗതം തടസ്സപ്പെടാൻ സാധ്യതയുള്ള ഇടുങ്ങിയ പാത) ആയാണ് ഹോർമുസ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

എണ്ണ വ്യാപാരം: ലോകത്തിലെ എണ്ണ ഉപഭോഗത്തിന്റെ 20 ശതമാനവും (ദിവസേന 20 ദശലക്ഷം ബാരൽ) കടന്നുപോകുന്നത് ഈ ഇടുങ്ങിയ വഴിയിലൂടെയാണ്.

പ്രകൃതിവാതകം: 2023-2025 കാലയളവിലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, ആഗോളതലത്തിൽ കടലിലൂടെയുള്ള ദ്രവീകൃത പ്രകൃതിവാതക (LNG) വ്യാപാരത്തിന്റെ 25 ശതമാനവും ഇതുവഴിയാണ് നടക്കുന്നത്.

ADVERTISEMENT

ഏഷ്യയുടെ ജീവനാഡി: 2011-ലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഇവിടെ നിന്ന് കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്ന ക്രൂഡ് ഓയിലിന്റെ 85 ശതമാനവും പോകുന്നത് ഏഷ്യൻ വിപണികളിലേക്കാണ്. ഇന്ത്യ, ചൈന, ജപ്പാൻ, ദക്ഷിണ കൊറിയ എന്നിവയാണ് പ്രധാന ഗുണഭോക്താക്കൾ.

ഇറാനും അമേരിക്കയും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം

ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ വടക്കൻ തീരം ഇറാന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. ഉപരോധങ്ങളോ സൈനിക നീക്കങ്ങളോ ഉണ്ടായാൽ ഈ പാത അടച്ചുപൂട്ടുമെന്ന ഭീഷണി ഇറാൻ പലപ്പോഴും മുഴക്കാറുണ്ട്. ഇറാനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളെ സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കാനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ആയുധമാണിത്.

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും തന്ത്രപ്രധാനമായ സമുദ്രപാതകളിലൊന്നായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലും ഇറാൻ തീരങ്ങളിലും അമേരിക്കൻ നിരീക്ഷണം തുടങ്ങിയത് ഇന്നോ ഇന്നലെയോ അല്ല. പതിറ്റാണ്ടുകൾ നീണ്ട ഈ ‘നിഴൽ യുദ്ധം’ ഇപ്പോൾ ഡ്രോണുകളുടെയും ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിന്റെയും പുത്തൻ തലത്തിലേക്ക് മാറിയിരിക്കുകയാണ്.

അതേസമയം, അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പൽ ഗതാഗതം സുരക്ഷിതമാക്കാൻ അമേരിക്കൻ നാവികസേന ഈ മേഖലയിൽ വൻ സാന്നിധ്യം ഉറപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ, ചെറിയ ബോട്ടുകളും മിസൈലുകളും ഉപയോഗിച്ച് വലിയ കപ്പലുകളെപ്പോലും തകർക്കാനുള്ള ശേഷി (Asymmetric Warfare capabilities) ഇറാന്റെ ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സിനുണ്ട് (IRGC).

ആരുടേതാണ് കടൽ?

ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ നിയമവശങ്ങൾ അതീവ സങ്കീർണ്ണമാണ്:

അതിർത്തി തർക്കം: 1959-ൽ ഇറാനും 1972-ൽ ഒമാനും തങ്ങളുടെ സമുദ്രാതിർത്തി (Territorial Sea) 12 നോട്ടിക്കൽ മൈലായി വർദ്ധിപ്പിച്ചു. ഇതോടെ കടലിടുക്ക് പൂർണ്ണമായും ഈ രണ്ട് രാജ്യങ്ങളുടെയും അധീനതയിലായി.

ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക്: ലോകത്തിന്റെ ‘പെട്രോൾ പമ്പ്’; ആണവ ചർച്ചകൾക്കിടയിലും ഇറാൻ സൈനികാഭ്യാസം, ലോകം ഭയക്കുന്നതെന്തിന്?

ഇറാന്റെ നിലപാട്: ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സമുദ്ര നിയമങ്ങൾ (UNCLOS) ഒപ്പുവെക്കാത്ത രാജ്യങ്ങൾക്ക് (ഉദാഹരണത്തിന് അമേരിക്ക) ഈ പാതയിലൂടെ കടന്നുപോകാൻ അവകാശമില്ലെന്നാണ് ഇറാന്റെ വാദം. യുദ്ധക്കപ്പലുകൾ കടന്നുപോകാൻ മുൻകൂർ അനുമതി വേണമെന്നും ഇറാൻ നിഷ്കർഷിക്കുന്നു.

അമേരിക്കയുടെ നിലപാട്: ഈ നിയന്ത്രണങ്ങളെ അമേരിക്ക അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. അന്താരാഷ്ട്ര നിയമപ്രകാരമുള്ള ‘ട്രാൻസിറ്റ് പാസേജ്’ (സ്വതന്ത്രമായ സഞ്ചാര അവകാശം) തങ്ങൾക്കുണ്ടെന്ന് അമേരിക്ക വാദിക്കുന്നു.

ADVERTISEMENT

ഇപ്പോൾ നടക്കുന്നതെന്ത്?

ജനീവയിൽ ചർച്ചകൾ നടക്കുമ്പോൾ തന്നെ, “സ്മാർട്ട് കൺട്രോൾ ഓഫ് ദി സ്ട്രെയിറ്റ് ഓഫ് ഹോർമുസ്” (Smart Control of the Strait of Hormuz) എന്ന പേരിൽ ഇറാൻ സൈനികാഭ്യാസം നടത്തുകയാണ്. ഐആർജിസി (IRGC) കമാൻഡർ ഇൻ ചീഫിന്റെ നേതൃത്വത്തിലാണ് ഈ അഭ്യാസം. സംഘർഷമുണ്ടായാൽ എങ്ങനെ നേരിടണം എന്ന് വിലയിരുത്താനാണ് ഈ നീക്കം.

പാത അടച്ചാൽ എന്ത് സംഭവിക്കും?

ഇറാൻ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് അടച്ചുപൂട്ടിയാൽ (താൽക്കാലികമായിട്ടാണെങ്കിൽ പോലും):

വിലക്കയറ്റം: ആഗോളതലത്തിൽ എണ്ണവില കുതിച്ചുയരും.

വിതരണ ശൃംഖല: ഊർജ്ജത്തെ ആശ്രയിക്കുന്ന വ്യവസായങ്ങൾ പ്രതിസന്ധിയിലാകും.

ലോജിസ്റ്റിക്സ്: കപ്പൽ ഗതാഗതം സ്തംഭിക്കുന്നത് വലിയ ഗതാഗത കുരുക്കിനും ചെലവ് വർദ്ധിക്കുന്നതിനും കാരണമാകും.

ചുരുക്കത്തിൽ, ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് എന്നത് വെറുമൊരു ജലപാതയല്ല, ലോക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ജീവനാഡിയാണ്. അവിടെ നടക്കുന്ന ചെറിയൊരു അനക്കം പോലും നിങ്ങളുടെ പെട്രോൾ പമ്പിലെ വിലയെ വരെ സ്വാധീനിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളതാണ്.

ഇറാന്റെ തീരപ്രദേശത്ത് അമേരിക്ക ഡ്രോണുകളും വിമാനങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചുള്ള നിരീക്ഷണം നടത്തിത്തുടങ്ങിയിട്ട് ഏകദേശം 20 വർഷത്തിലധികമായി. 2000-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് 2001-ൽ RQ-4 Global Hawk ഡ്രോണുകൾ സേവനത്തിൽ വന്നതോടെ, പെർഷ്യൻ ഗൾഫിലെ നിരീക്ഷണം ശക്തിപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ, ഇറാൻ തീരത്തെ പ്രത്യേകിച്ചുള്ള ഡ്രോൺ നിരീക്ഷണം 2010-കളുടെ തുടക്കത്തോടെ കൂടുതൽ സജീവമായി. ‌2011-ൽ അമേരിക്കയുടെ ആർ.ക്യു-170 സെന്റിനൽ ഡ്രോൺ ഇറാൻ പിടിച്ചെടുത്ത സംഭവം ഈ നിരീക്ഷണത്തിന്റെ തീവ്രത വ്യക്തമാക്കുന്നു. 2019-ൽ ഇറാൻ അമേരിക്കയുടെ ആർ.ക്യു-4 ഗ്ലോബൽ ഹോക്ക് ഡ്രോണിനെ വെടിവെച്ചു വീഴ്ത്തിയത് ഈ പരമ്പരയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സംഘർഷമായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ, 2026-ൽ, പെർഷ്യൻ ഗൾഫിലെ ട്രൈറ്റൺ ഡ്രോണുകളുടെ ദൈനംദിന നിരീക്ഷണം തുടരുന്നു.

ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക്: ലോകത്തിന്റെ ‘പെട്രോൾ പമ്പ്’; ആണവ ചർച്ചകൾക്കിടയിലും ഇറാൻ സൈനികാഭ്യാസം, ലോകം ഭയക്കുന്നതെന്തിന്?

നിലവിൽ Task Force 59 എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു പ്രത്യേക വിങ്ങാണ് ഇവിടെ പട്രോളിംഗ് നയിക്കുന്നത്. മുൻപത്തെപ്പോലെ ഭീമൻ വിമാനങ്ങൾ മാത്രമല്ല, ഇപ്പോൾ വെള്ളത്തിന് മുകളിലൂടെയും താഴെയും സഞ്ചരിക്കുന്ന ‘കടൽ ഡ്രോണുകളും’നിരീക്ഷണത്തിനുണ്ട്.എം.ക്യു8 റീപ്പര്‍, എം.ക്യു4സി ട്രൈറ്റൺ തുടങ്ങിയ ഡ്രോണുകൾ 24 മണിക്കൂറും ആകാശത്തുണ്ട്. എം.ക്യു4സി ട്രൈറ്റൺ ഡ്രോണുകൾ ദിവസവും ഇറാൻ തീരത്തോട് ചേർന്ന് പറക്കുന്നു.

ADVERTISEMENT